KONUT VE KİRA KRİZİNİ SOSYAL KONUT VE KOOPERATİF ÇÖZER

Orta direğin konut ve kira krizini çözmek için sosyal devlet, büyük ölçekli bir sosyal konut projesi geliştirdi ve 13 Eylül’de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan 250 bin konutluk olduğu söylenen projenin detaylarını açıklayacak. Kamunun arsa üretmesi ve inşaat maliyetinin önemli kısmını üstlenmesi dargelirli vatandaşlarımızın ‘kira gibi taksit ödeyerek konut sahibi olmasını’ sağlayacak. Ancak her yıl büyük ölçeklerde uygun fiyatlı konut üretiminin sürdürülebilir olmasını sağlayacak bir diğer formül de ‘kooperatif projelerin canlandırılması olabilir. Geçmişte yaşanan başarısızlık nedeniyle bu defter tamamen kapatılmış olsa da günümüzde başarılı örneklere rastlıyoruz, istanbul Havalimanı çevresinde oluşan konut ihtiyacının karşılanması için 2017’de hava yolu çalışanlarının kurduğu Hava Kent Yapı Kooperatifi 144 konutluk Taşoluk-1 projesini tamamlayıp hak sahiplerine temsil etti.

Kooperatif Başkanı Erkut Çavuş, şu bilgileri aktarıyor: “Taşoluk-2 ve Tuzla Aydınlı projelerimiz devam ediyor. Sancaktepe Şamandıra bölgesi için proje geliştiriyoruz. Arnavutköy’de çalışmalarımız başladı. Çok büyük talep alıyoruz. Sonraki hedefimiz Hava Kent’i farklı illere taşımak. Biz sosyal konutu, markalı konut statüsünde üretiyoruz. Yapı kooperatifçiliği, vatandaşlarımızın üretim maliyetine konut sahibi olabilmelerini sağlıyor. Aracı komisyonlarına ve ekstra maliyetlere maruz kalınmıyor. Şuanda bizim projelerimizde 100 metrekare bir evin maliyeti, arsa bedeli dahil 1.5-2 milyon lira civarında”

İstanbul Havalimanı’nın devreye alınmasının ardından oluşan konut ihtiyacının karşılanması için 2017 yılında kurulan ve 144 konutluk Taşoluk-1 projesini tamamlayarak hak sahiplerine temsil eden Hava Kent Yapı Kooperatifi, yeni yatırımları devreye almak için çalışmalarını hızlandırdı. Hava Kent Yapı Kooperatifi Yönetim Kurulu Başkanı Erkut Çavuş, “Taşoluk-2 ve Tuzla Aydınlı projelerimizde çalışmalar devam ediyor. Sancaktepe/Samandıra bölgesi için de yeni bir proje geliştiriyoruz. Arnavutköy’de yeni proje için çalışmalarımız başladı. Çok büyük talep alıyoruz. Bundan sonraki hedefimiz de Hava Kent’i farklı illere taşımak.” dedi.

Son dönemlerde artan konut ihtiyacı ve ekonomik gelişmelerle birlikte konut fiyatlarında ciddi bir yükseliş yaşandı. Artan talebin karşılanması için kamu ve özel sektör, yeni projelerin devreye alınması noktasında çalışmalar başlattı. 2017 yılında Atatürk Havalimanı’nın, İstanbul Havalimanı’na taşınması vesilesi ile kurulan 144 konutluk Taşoluk-1 projesini tamamlayan, Taşoluk-2 ve Tuzla Aydınlı projeleri devam eden Hava Kent Yapı Kooperatifi de Sancaktepe/Samandıra ve Arnavutköy’de yeni proje geliştirmek için çalışmalara başladı.

‘FARKLI İLLERE TAŞIMAYI HEDEFLİYORUZ’

Hem konut piyasasındaki gelişmeleri hem de kooperatiflere olan ilginin artması ile ilgili değerlendirmelerde bulunan Hava Kent Yapı Kooperatifi Yönetim Kurulu Başkanı Erkut Çavuş, “Hava Kent olarak Sancaktepe/Samandıra bölgesinde yeni bir proje geliştiriyoruz. Bunun yanı sıra, yine Arnavutköy’de Haraççı mahallesinde 150 konutluk bir projeye başlayacağız. Gelen talepler neticesinde Hava Kent’i farklı illere de taşımak istiyoruz. İzmir, Muğla ve Ankara gibi şehirlerde arazi geliştirme aşamalarındayız ve yine butik bir villa projesi geliştirerek ortaklarımıza sunmaya hazırlanıyoruz.” diye konuştu.

YÜZDE 400’ÜN ÜZERİNDE GETİRİ

Tamamladıkları 144 konutluk Taşoluk-1 projelerinin çok büyük ilgi gördüğünün altını çizen Çavuş, “Üretimin 3 katı talep aldık diyebiliriz. Üretim kalitesi ve çağdaş mimarisinin yanı sıra, daire sahibi olan kooperatif ortakları Türk Lirası bazında yüzde 400, dolar bazında ise yüzde 120’nin üzerinde bir getiri elde ettiler. Yine, yeni başladığımız Taşoluk-2 ve Tuzla Aydınlı projelerimize büyük talep var. Taşoluk-2 projemizde kontenjanlar doldu bile. İlk projemiz İstanbul Havalimanı’na 5 kilometre mesafede inşa edildi. 144 konutluk projede tüm tapular hak sahiplerine teslim edildi. Taşoluk-2 etabı da İstanbul Havalimanı’na 5 kilometre mesafede konumlanıyor. Tuzla Aydınlı projemiz de Sabiha Gökçen Havalimanı’na 5 kilometre mesafede bulunuyor. İnşaat çalışmaları hızla devam ediyor. Önümüzdeki 18-20 ay içerisinde teslimlerini yapmayı planlıyoruz. Hem bitirdiğimiz projelerin kalitesini ve teslim sürelerinin kısalığını görenler hem de pandemi sonrası yaşanan enflasyon ve emtia artışından kaynaklı konuta erişebilme problemini, yatırımcı ve ev sahibi olmak isteyenler bizimle birlikte aşıyorlar” ifadelerini kullandı.

‘MARKALI’ SOSYAL KONUT

Hava Kent’in projelerinin diğer kooperatiflere göre olan farklılıklarına dikkat çeken Erkut Çavuş, şunları söyledi: “En önemli farklılığımız ortaklık yapımız. Kooperatifimizin ortaklarının büyük çoğunluğu hava yolu çalışanlarıdır. Yüksek standartlara alışkın, dünyayı ve yenilikleri yakından gören insanlar oldukları için bizler de konutları üretirken buna özen gösteriyoruz. Bu sayede, sosyal konutu, markalı konut statüsünde üretiyoruz. Hava Kent olarak kooperatifçilik ve sosyal konut anlayışını da değiştirdik. Türkiye’de oluşan kooperatif ve sosyal konut algısının dışında yeni konseptlerde konutlar geliştirdik. Çağdaş mimari, kapalı otopark, sosyal donatıların yanı sıra doğal tuğla kaplama, gri su dönüşüm sistemleri, yerden ısıtma gibi ürünleri kooperatifimizin standartları haline getirdik. Aile tipi siteler yaparak, sosyal yaşam alanları bol olan ve Türk aile yaşam kültürüne uygun konutlar geliştirdik.”

ÜRETİM MALİYETİNE KONUT SAHİBİ OLMA İMKANI

Tüm havayolu trafiğinin, İstanbul Havalimanı’na taşınmasıyla birlikte yaklaşık 100 bin kişilik istihdamın yer değiştirmesiyle büyük bir konut açığı oluştuğunu, bu açığın kapatılması ve havayolu personelinin uygun fiyata, yüksek standartlarda iş yerlerine yakın mevkide konut sahibi olabilmesi adına Hava Kent’i kurduklarını kaydeden Erkut Çavuş, “Yapı kooperatifçiliği, insanlara üretim maliyetine konut sahibi olabilmelerini sağlıyor. Aradaki aracı komisyonlarına ve ekstra maliyetlere maruz kalmıyorlar. Enflasyonun yüksek seyrettiği dönemlerde bu kazanç yüzde 100’e kadar çıkıyor. Böyle büyük bir yatırımda 1’e 1 kazanmak çok kıymetli. Aynı zamanda konut almaya erişemeyen insanlara bir umut oluyor.  Ev sahibi olmak ailelere psikolojik olarak büyük rahatlık sağlıyor.” diye konuştu.

BANKALARLA PROJE FİNANSMANI

Şu anki konjonktürde 100 metrekare bir evin maliyetinin, arsa bedeli dahil 1.5-2 milyon TL civarında olduğunu belirten Erkut Çavuş, “Ruhsat alımı sonrasında yaklaşık 24-30 ay içinde evlerin teslimatlarını gerçekleştirmiş oluyoruz. Hava Kent olarak çeşitli bankalardan proje finansı da getirdik. Kura çekimini müteakip, şerefiye bedelleri belirlenip kalan ödeme bankalar vasıtası ile konut kredisi halinde de ödenebiliyor.” diye konuştu.

Türk yapı kooperatifine dünyadan prestij ödülü İSTANBUL Havalimanı’nın devreye alınmasınm ardmdan oluşan konut ihtiyacının karşılanması için 2017 yılında kurulan Hava Kent Yapı Kooperatifi, yeni projesiyle ödül aldı. İnşaatı devam eden ve Bostancı Studio Architecture tarafından tasarlanan “Hava Kent Arnavutköy Taşoluk-2 Projesi”, uluslararası arenada mimari ve iç mimari projelerin yarıştığı, dünyanın en prestijli mimari ödülleri arasında gösterilen European Property Awards 2022’de “Architecture Multiple Residence” (Toplu Konut Mimarisi) kategorisinde birincilik ödülünün sahibi oldu. Ödül töreni sonrası konuşan Hava Kent Yapı Kooperatifi Yönetim Kurulu Başkanı Erkut Çavuş, “Daha önce bahsettiğimiz gibi Hava Kent ismini markalı konut statüsüne sokarak, ürettiğimiz ve üreteceğimiz konutların kalitesini tescillemiş bulunmaktayız.” dedi.

Türkiye gayrimenkul sektörünün tüm bileşenleri sürdürülebilir, sağlıklı ve mutlu bir gelecek ve ortak yarar adına 6. Kez RE360 Gayrimenkul Buluşmasında bir araya geldi. Geçtiğimiz günlerde Mandarin Oriental Bosphorus, İstanbul’da Alkaş ev sahipliğinde gerçekleşen RE360’da kamudan özele, hizmet üreteninden yatırımcısına sektöre yön veren tüm paydaşlar buluştu. Dünyanın önde gelen gayrimenkul fuarı MIPIM’in Stratejik Ortaklığı ile gerçekleştirilen RE360’ın ana sponsorluğunda Mandarin Oriental Bosphorus, İstanbul yer alırken Kuzu Grup, Polat Holding, Tashkent City Alışveriş Merkezi, SP Architects, Toki Emlak Konut sponsor firmalar arasında yer aldı. Etkinliğe destek veren Sponsorlar arasında 42 Maslak AVM, Altaş Yatırım, Ando, Ant Yapı, Denge Değerleme, Ece Türkiye, Esas Gayrimenkul, HAN Spaces, Hava Kent, İGART, New Inn, Özay Hukuk, Renova, Selenka Enerji, Taksim 360, Torunlar Gyo, Vitra, Zebra Pro ve Atış Yapı yer alırken 29 dernek ve STK tarafından desteklendi. Sektörün Ortak Akıl Ortak Yarar Platformu RE360’ın bu yıl, Yeni Yüzyılda Türkiye’den Globale ana teması ile oluşturulan konferans içeriğinde aralarında Yönetim Kurulu Başkanımız Erkut Çavuş’un da bulunduğu gayrimenkul sektörünün duayen isimleriyle, gayrimenkul sektörünün uluslararası arenada markalaşma süreçleri, ihracat atağındaki hedefleri, yabancıya satışın artan ivmesi, sektördeki dijital dönüşümdeki son durumu ele alındı.

KONUT PİYASASINDA KAMPANYA HAREKETLİLİĞİ

Konut piyasasında kampanya hareketliliği CVS Hava Kent Yapı Kooperatifi Yönetim Kurulu Başkanı Erkut Çavuş, kampanyalar dışında ülkede sunulan konut arzının da talebi karşılayacak boyuta çıkarılması gerektiğini söyledi.

Türkiye’de devreye alınan konut kampanyaları piyasayı hareketlendirdi. Uzun vadeli ve düşük faizli kredilerle devreye alınan konut kampanyalarının, konut almak isteyenlere değerli bir fırsat sunduğunu ifade eden CVS Hava Kent Yapı Kooperatifi Yönetim Kurulu Başkanı Erkut Çavuş, kampanyalar dışında ülkede sunulan konut arzının da talebi karşılayacak boyuta çıkarılması gerektiğine dikkat çekti. Konut fiyatlarında ve aidatlarda yaşanan yükselişi de değerlendiren Erkut Çavuş, “Dövizin durgun seyri, banka faizlerinin tek hanelere gelmesiyle yatırımlar konuta kaydı. Yani konut bir yatırım aracına dönüştü. Aidatlarda ise yükselen enerji maliyetleri ve asgari ücretin büyük etkisi var. Sitelerde sosyal alanların artması da aidatları yükselten nedenler arasında.” dedi.

Son günlerde Türkiye’nin ana gündem maddeleri arasında konut kampanyaları yer alıyor. Açıklanan son kampanya ise orta gelirlilere yönelik oldu. Orta gelirli vatandaşların ev sahibi olması için hazırlanan yeni konut kampanyası yoğun ilgi görürken, kredi faizlerinin yüzde 0,69’a kadar düşmesi, vadenin de 15 yıla çıkması kampanyaya olan talebin artmasını sağladı. Ayrıca, ilk 3 yıl ödenecek desteklere sağlanacak Hazine desteğinin de çok önemli olduğuna dikkat çeken CVS Hava Kent Yapı Kooperatifi Yönetim Kurulu Başkanı Erkut Çavuş, “Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın ortak hazırladığı ‘Yeni Evim Konut Kampanyası’ bence son derece verimli bir kampanya. Konut almak isteyenlere çok değerli bir fırsat sunulmuş oluyor. Aynı zamanda kampanyayı iyi organize ederek sadece konut ihtiyacı olanlara ulaştırmaları son derece değerli.” diye konuştu.

Arzın yansı kadar konut üretiliyor

Açıklanan kampanyalarla ev sahibi olmak isteyenlere güzel avantajlar sunulduğunu kaydeden Erkut Çavuş, kampanyalara rağmen konut sektöründe yaşanan fiyat artışlarıyla ilgili olarak da değerlendirmelerde bulundu. Çavuş, “Dövizin durgun seyri, banka faizlerinin tek hanelere gelmesiyle yatırımlar konuta kaydı. Yani, konut bir yatırım aracına dönüştü. Bunun dışında Türkiye’deki demografik yapı nedeniyle konut ihtiyacı da her geçen gün yükseliyor. Nüfusu her geçen gün artan Türkiye’de yılda ortalama 500 bin evlilik gerçekleşirken, 150 bin de boşanma yaşanıyor. Tüm bunlar hesaba katıldığında Türkiye’de yeni konut ihtiyacının 700-800 bin bandında olduğunu söyleyebiliriz. Ancak, ülkemizde yılda 350-400 bin konut üretiliyor. Yani, talebin yarısı kadar arz gerçekleştirilebiliyor. Bu da konut fiyatlarını yukarı taşıyor. Aynı zamanda konut üretiminde kullanılan emtia fiyatlarında da hem küresel hem döviz bazlı artış gerçekleşiyor. Bu artışta hem sıfır konut üretiminin fiyat artışına hem de sıfır konut üretimi artışına istinaden ikame etkisi ile ikinci el konut fiyatlarında artış yaşanıyor.” diye konuştu.

Konut sahipliğinde Türkiye önde

Türkiye’deki konut sektörünün dünyadaki farklı ülkelere göre çok daha dinamik yapıda olduğunu dile getiren Erkut Çavuş, sözlerini şöyle sürdürdü: “Türkiye’de konut almaya yönelik hem Arap Yarımadasından hem de Avrupa’dan ciddi talep var. Bu talebin de fiyat artışlarında etkisi olduğunu söyleyebiliriz. Ancak, Türkiye’deki konut fiyatlarını diğer ülkelerdeki konutların fiyatları ile karşılaştırdığımızda, Türkiye’de hala konut fiyatları uygun seviyelerde. Diğer yandan Avrupa konut sahipliği oram yüzde 35-36’larda iken Türkiye’de bu oran yüzde 58-59’larda. Son 10 senede yüzde 4-5 düşüş yaşansa da Avrupa’ya göre ülkemizde konut edinimi çok daha fazla.

Aidatlarda enerji ve asgari ücret etkisi

Yükselen kira ve aidatlar ile ilgili olarak da konuşan Erkut Çavuş, “Son dönemde enflasyonda bir düşüş yaşansa da hala yüksek seyrediyor. Ev fiyatları yukarı çıktıkça buna bağlı kira çarpanı da yukarı çıkıyor. Aidatların artışı ise yine dünya ve ülkemizin enerji fiyat artışları ve asgari ücretlerde yaşanan artışa bağlı olarak yukarı doğru seyrediyor. 100-200 dairelik bir sitede, ortak alanlar ve sosyal tesisler genişledikçe doğal olarak yönetimsel masraflar doğuyor.” ifadelerini kullandı.

Konutta Kooperatifçilik

Pandemi ve depremle birlikte konutta tüketici alışkanlıkları değişti, kooperatifçiliğe yeniden ilgi arttı. Havalimanları bölgelerinde konut üretimi yapan CVS Hava Kent Yapı Kooperatifi, 144 konutluk Taşoluk-1 Feride Hanım Konutları projesini hak sahiplerine teslim etti. CVS Hava Kent Yapı Kooperatifi olarak 2017’de Atatürk Havalimanı’nın, İstanbul Havalimanı’na taşınma süreci ile başlayan konut açığım kapatmak amacı ile kurulduklanı ifade eden CVS Hava Kent Yapı Kooperatifi Yönetim Kurulu Başkanı Erkut Çavuş, “Konut piyasasında sorunların yaşandığı bir dönemde uygun fiyata kaliteli ürünler sunabildiğimiz için yoğun talep alıyoruz. Geçmiş dönemlerde kooperatiflerde yaşanan olumsuzlukları, firma olarak yıkmayı başardık. Kooperatifçiliğin nasıl  yapılması gerektiğini göstermiş olduk. Ülkemizde yaşanan konut sorununun kooperatif sistemiyle büyük oranda çözülebileceğini düşünüyoruz” dedi. Erkut Çavuş; Tuzla Aydınlı ve Taşoluk-2 projelerinde de çalışmaların devam ettiğini söyledi. Taşoluk-2 projesinde inşaatın yüzde 50’lik kısmını tamamladıklarını ve etabın İstanbul Havalimanı’na 5 kilometre mesafede olduğunu dile getiren Çavuş, “Gelecek yıl haziran ayma kadar teslimlerini yapmayı planlıyoruz” diye konuştu.

Farklı İllere Taşıyacak

Hava Kent’i İzmir, Muğla ve Ankara gibi başka şehirlere de taşıyacaklarını belirten Çavuş, “Kooperatif sisteminde aracı devreden çıkıyor. Müteahhidin elde edeceği kâr, daire alanın cebinde kalıyor. Tapu bedeli dahi daha az ödeniyor. Gelir Vergisi muafiyeti bulunuyor” dedi.

Hava Kent Anadolu’ya Açılıyor.

CVS Hava Kent Anadolu’da konut projesi yapacak Orta gelir grubunun barınma sorununu çözmek için kooperatif modeliyle markalı konut projeleri üreten CVS Hava Kent Yapı Kooperatifi, İstanbul projelerinden sonra Anadolu’da arazi geliştirme işlerinin startını verdi.

CVS Hava Kent Anadolu’da konut projesi yapacak.

Kooperatif modeliyle İstanbul’da markalı konut üreten CVS Hava Kent, Anadolu’da projeler geliştirmek için harekete geçti. Orta gelir grubunun barınma sorununu çözmek için kooperatif modeliyle markalı konut projeleri üreten ve kar amacı gütmeyen CVS Hava Kent Yapı Kooperatifi, İstanbul projelerinden sonra Anadolu’da yer arayışına başladı. CVS Hava Kent’in hedefinde İzmir, Muğla ve Ankara var.
Konut sahibi olmak isteyenlere Ziraat Katılım Bankası’ndan kredi imkanı sunan Hava Kent’te fiyatlar 2 milyon 750 bin TL ile 4 milyon 250 bin TL arasında değişiyor. İstanbul’da havalimanları bölgesinde konut üretimi yaptıklarını ve 144 konutluk Taşoluk-1 projesini hak sahiplerine teslim ettiklerini açıklayan CVS Hava Kent Yapı Kooperatifi Yönetim Kurulu Başkanı Erkut Çavuş, Taşoluk-2 ve Tuzla Aydınlı projelerinde de çalışmaların devam ettiğini bildirdi. İstanbul’da büyümenin yanı sıra modeli İzmir, Muğla ve Ankara’ya taşımayı hedeflediklerini aktaran Çavuş, “Ankara’yı gündeme aldık, Bodrum ve izmir merkez ile Urla’da yer bakıyoruz. Arsa fiyatları çok yüksek olduğu için temkinliyiz” dedi.

Fiyatlar 2 miyon 750 bin TL’den başlıyor

Müteahhit karı olmaması ve tapu harcının düşük olması nedeniyle diğer projelere göre yüzde 60 daha ucuza konut sattıklarını dile getiren Çavuş, Tuzla projelerinde 2+1 dairelerin fiyatlarının 2 milyon 750 bin TL, 3+1 dairlerin fiyatının ise 3 milyon 250 bin TL’den başladığını belirtti. Çavuş, “Ziraat Katılım Bankası’ndan 2+1 için 1.5 milyon TL, 3+1 için 2 milyon TL kredi desteği sağlıyoruz” bilgisini verdi. Projelerden bir kişinin en fazla 2 daire alabildiğini belirten Çavuş, aylık ödemeleri de 26 bin TL olarak aktardı. Uluslararası ödüllü proje ErkutÇavuş, inşaatının yüzde 50’lik kısmını tamamladıkları Taşoluk-2 projesinde İngiltere’den tasarım ödülü aldıklarını açıkladı. Çavuş, “İstanbul Havalimanı’na 5 kilometre mesafede olan Taşoluk-2 etabınıgelecekyıl haziran ayına kadar kabyelaraçaıes, Projenin mimarı Cihan Sinan Bostancı. Projemizin aldığı ‘European Property Avvards 2022’ tasarım ödülü ile 100 yıllık Türkiye tarihinde ödül alan ilk yapı kooperatifi olduk. Bu projenin yanı sıra yine Arnavutköy Haraççı mahallesinde 150 konut, Anadolu yakasında Sancaktepe/Samandıra mevkiinde 150 konut ve Tuzla /Aydınlı mevkiinde 120 konutluk projelerimizi devreye alacağız” dedi.
Dünya Gazetesi
Nurdoğan Arslan Ergün

Geçmişte yaşanan olumsuzluklar nedeniyle negatif bir algıya sahip olan yapı kooperatifleri yeniden popüler hale geliyor. Artan konut fiyatları karşısında önemli bir alternatif olan kooperatiflere tüketicinin de ilgisi artıyor.

2017 yılında Atatürk Havalimanı’nın, İstanbul Havalimanı’na taşınma süreci ile başlayan konut açığını kapatmak amacıyla kurulan CVS Hava Kent Yapı Kooperatifi’nin Yönetim Kurulu Başkanı Erkut Çavuş, “Ülkemizde yaşanan konut sorununun kooperatif sistemiyle büyük oranda çözülebileceğini düşünüyoruz. Yatırımcılar ve ev sahibi olmak isteyenlerden yoğun talep alıyoruz” dedi.

Algıyı Değiştirdik.

Türkiye’de yaşanan konut sıkıntısının çözümünde kooperatifçiliğin fayda sağlayabileceğine vurgu yapan Çavuş “Bu işe ilk başladığımız dönemlerde geçmiş kötü örneklerden kaynaklı şüpheli bakışlarla karşılaşmıştık. Ancak, yaptığımız işleri zamanında teslim etmemiz, yüksek kaliteli ürünler kullanmamız, Türk aile yaşam kültürüne uygun konutlar inşa etmemiz bizi ön plana çıkardı. Bu işte sadece kötü örneklerin var olmadığını göstermiş olduk. Kooperatiflerin algısını değiştirdik” diye konuştu. Kooperatiflerin avantajlarına dikkat çeken Çavuş şöyle devam etti: “Pandemi sonrası yaşanan enflasyon ve emtia artışından kaynaklı konuta erişebilme problemini, yatırımcı ve ev sahibi olmak isteyenler bizimle aşıyorlar. Tüketiciyle kaliteli ve piyasaya göre uygun fiyatlı konutları buluşturabiliyoruz. Kooperatif sisteminde aracı devreden çıkmış oluyor. Müteahhidin elde edeceği kâr, daire alanın cebinde kalmış oluyor. Kooperatiften bir ev alındığında tapu harcı dahi daha az ödeniyor. Gelir vergisi muafiyeti bulunuyor.

Yeni Şehirlere Açılıyor.

İlk olarak 144 konutluk projelerini tamamlayarak tapuları teslim ettiklerini, Taşoluk-2 ve Tuzla Aydınlı projelerinde de çalışmaların devam ettiğini söyleyen Erkut Çavuş, “Arnavutköy ve Sancaktepe’de 150 konut ve Tuzla Aydınlı’da 120 konutluk projelerimizi devreye alacağız. İzmir, Muğla ve Ankara gibi şehirlerde arazi geliştirme aşamalarmdayız” ifadelerini kullandı.

‘Boş arsa vergisi gelsin’

Konut üretiminin önündeki en büyük engelin arsa sorunu olduğunu belirten CVS Hava Kent Yapı Kooperatifi Yönetim Kurulu Başkanı Erkut Çavuş, “Hem kooperatifler hem de müteahhitler arsa bulmakta zorlandığı için konut üretemiyor, arz düşüyor. Bunun için radikal adımlar gerek. Şehrin içinde birçok boş arsa var. Ne satıyorlar ne de ortak proje yapıyorlar. Ama ülkenin üretime ihtiyacı var. Bu nedenle boş arsalardan ek vergi alınmalı. Boş bırakıldığı her yıl için vergi kademeli olarak artmalı. Böylece atıl alanlar üretim sistemine dahil edilir ve arz-talep dengesi sağlanır” dedi.

Gayrimenkul sektöründe son dönemde en çok konuşulan sorun arz-talep dengesizliği oldu. Talep tarafı canlı olsa da üretimdeki gerileme fiyat ve kira artışında önemli rol oynadı. Konut üreticileri ise en temel ihtiyaç olan arsa konusunda büyük sıkıntı yaşadıklarına vurgu yapıyor. Hem arsa geliştirmenin zorluğu hem de maliyeti birçok yatırımcıda iştah kaybına neden oluyor. Peki bu sorun nasıl çözülebilir?

Bu soruya dikkat çeken cevap CVS Hava Kent Yapı Kooperatifi Yönetim Kurulu Başkanı Erkut Çavuş’tan geldi. Şehrin içindeki boş arsaların üretim sistemine dahil edilmesi gerektiğini belirten Çavuş, ‘boş arsaya ek vergi’ önerisinde bulundu.

Çavuş ile konut üretimindeki sorunlar ile çözüm yollarını ve büyüyen yapı kooperatifi pazarını konuştuk…

– Gayrimenkul sektörüne kooperatifçilikle giriş yaptınız. Neden bu alana yöneldiniz?

2011 yıllında İstanbul’a pilot olmak amacıyla geldim ve bu sayede havacılık camiasını yakından tanıdım. Bu dönemde arazi alım satım işi de yapıyordum. Öte yandan babam ve dedem de gayrimenkul sektöründe olduğu için çocukluğum inşaatlarda geçti. Sonrasında Atatürk Havalimanı’nın, İstanbul Havalimanı’na taşınma sürecinde konut açığını görmem ve havacılık sektöründe çalışanların talebi kooperatifçiliğin kapılarını açtı. Henüz 26 yaşındayken kooperatifi kurdum ve sektörün en genç ismi olduğum için ‘Acaba yapabilir mi’ sorusu sıkça soruldu. Yapılan negatif yorumlar beni kamçıladı ve bir proje ile başlayan yolculuk adım adım büyüdü.

NEGATİF ALGI KIRILDI

– Kooperatifin negatif algısı sizi nasıl etkiledi?

Aslında 2000 yılı öncesine bakınca konut ediniminin üçte biri kooperatifler yoluyla olurdu. Meslek grupları bir araya gelir bu işe koyulurdu. Ama her zaman hayal edilen gibi olmadı. Uzun yıllar alan, tamamlanamayan projeler nedeniyle kooperatiflerin algısı negatife döndü. Sonrasında 2002 yılında konut kredilerinin hayatımıza girmesi ile kooperatifler uzun süre unutuldu. Bugün ise hızla artan fiyatlar nedeniyle konut almak isteyenlerin gündemine yeniden girdi. İlk projemize başladığımızda negatif algının yansımasını gördük. Bizden ev alıp, görecekleri tepkiden korktuğu için ailesine dahi söylemeyenler oldu. Sonra proje bitince hem kalitesi hem de değer artışı herkesi mutlu etti ve böylece yoğun taleple karşılaştık.

Bir yıl önce tamamlanan ilk projemizde ayda bin lira taksitle aileleri ev sahibi yaptık. 1+1 daireler ortalama 285 bin lira, 2+1’ler 550 bin liraydı. Şimdi 1+1 evler 2 milyon, 2+1’ler 3.5 milyon liradan el değiştiriyor. Kooperatifçiliğin nasıl yapılması gerektiğini göstermemizle negatif algıyı da kırdık diyebilirim. Kurulduğumuz Kasım 2016’dan bu yana,hem cirosal hem de ortak sayısı açısında her yıl yüzde 100’ün üzerinde büyüdük.

FİYAT VE HARÇ AVANTAJI

– Tüketici için kooperatiften ev almanın avantajları nedir?

Gayrimenkul firmaları haklı olarak kâr amacıyla çalışır, kooperatiflerde ise amaç ortakları en uygun şartlarda ev sahibi yapmaktır. Üretici kârının ortadan kalkması ciddi maliyet avantajı sağlar. Bir örnek vermek gerekirse, bizim yeni projemizde metrekare inşaat maliyeti 16-17 bin lira. Arsayı de eklersek ortalama 30-35 bin liraya çıkıyor. Ama aynı işi gayrimenkul firması yaparsa enflasyon farkı ve kârı ile metrekaresini en az 55 bin liraya satmalı. Bu da yüzde 50 fiyat avantajı demek.

Konut üreticilerinden alınan evde tapu harcı yüzde 4. Bu da 5 milyon liralık bir evde 200 bin liraya denk geliyor. Kooperatifte harç binde 2, yani aynı evde tutar 10 bin lira. Sadece tapu harcında 190 bin lira avantaj var. Kooperatifler gelir vergisine de tabi değil. Firmalar her türlü vergiyi satışa yansıtıyor, bu yönüyle de bir kazanım söz konusu.

ARAŞTIRMADAN ALMAYIN

– Peki risk var mı?

‘Kooperatif daha avantajlı mutlaka bir kooperatiften ev alın’ diyemem. İşini iyi yapanlar için tüm bu avantajlar söz konusu. Tüketiciler bir kooperatife ortak olmadan önce, kurulum amacını, ortaklarını, yönetimdeki kişileri iyi incelemeli. Ödeme koşulları, proje lokasyonu önemli. Arazi tapularını da önceden görmek isteyebilir. Kooperatife ortak olduktan sonra da genel kurullara katılmalarını öneririm. Bu kurullarda kullanılan demir çimentodan işçi maliyetine her başlık detaylarıyla işleniyor. Artık e-Devlet üzerinden kooperatif ortakları, mali yapıları, alınan karalar görülüyor. Buradan da takip edebilir. Birçok kişi bilmiyor ama yapı kooperatifleri Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın denetimine tabi. Genel kurullara bakanlık komiserleri eşlik ederek kurulun doğru yapılıp yapılmadığını, defterlerin doğru tutulup tutulmadığını kontrol ediyor. Bunun yanında ortaklarca belli dönemlerde şantiyelere gidilip işin ilerleme hızı ve kalitesi de incelenebilir. Biz sürecin şeffaflığı için şantiyelerden 7/24 canlı yayın yapıyoruz.

ŞANTİYE SAYISI HIZLA ARTIYOR

-Yeni projelerinizi anlatır mısınız?

Arnavutköy’de 144 konutluk ilk projemizi tamamladık ve geçen yıl yaşam başladı. Yine Arnavutköy’de Taşoluk-2 projemiz devam ediyor. 123 konut en geç Haziran 2024’te tamamlanacak. Tuzla Aydınlı’da 110 konutluk yeni projemize başladık. Sancaktepe’de seneye 150 konutluk bir projeye başlayacağız. Büyükçekmece ve Beylikdüzü’nde yeni projeler planlıyoruz. Bundan sonraki hedefimiz de Hava Kent’i farklı illere taşımak. İzmir, Muğla ve Ankara’da arazi geliştirme aşamalarındayız. Evden çalışma süreci ile yazlık evlere ilgi arttı. İstanbul’da olduğu gibi yazlık evde de markalı konut projelerine kıyasla daha uygun fiyatlı üretim yapacağız.

-Ödemeler nasıl yapılıyor?

Biz farklı seçenekler sunuyoruz. Vatandaş isterse kendi taksitlendiriyor, anlaşmalı bankadan uzun vadeli kredi çekebiliyor, faiz hassasiyeti olan katılım bankalarını seçiyor ya da BDDK onaylı evim şirketleri üzerinden alıyor. Satıştaki projelerimizde 2+1 evler ortalama 3 milyon lira, 3+1’ler 4 milyon lira.

ÜRETİM İÇİN 2 YENİ ÖNERİ

– Son yıllarda konut üretimi ihtiyacın gerisinde kaldı. Bu sorun nasıl aşılacak?

Kooperatifler ve gayrimenkul firmaları arsa sorununu aşamıyor. Bu nedenle üretim istenilen seviyede değil. Bu konuda iki önerim var:

1- Konut için hammadde arsa. Ama arsa bulmak zor. Türkiye’de arsa sahipleri genelde üst gelir grubundan insanlar. Şehrin içinde yerleri var ama satmıyor, bekliyorlar. Onlar bekliyor ancak konut Üretim sorunumuz var. Bu arsaları üretim sistemine dahil etmek için boş arsa vergisi getirilmeli. Satmazsa, proje geliştirmezse ya da bir firma ile anlaşmalı proje yapmazsa Vergi ödemeli. Bu vergi de boş durduğu her yıl artmalı. Arsaların rayiç bedeli ve ekspertiz değeri arasında uçurum var. Gerçekçi bir rakamla orta yol bulunmalı. Mesela ilk yıl için belirlenen değerin yüzde 10’u kadar vergi denilir, sonra hâlâ boş tutmayı seçiyorsa yüzde 20-30 kademeli artar. Keyfi nedenlerle boş kalan, ya da aile arasında anlaşmazlık nedeniyle bekletilen yerler bu yolla üretime açılır. Aynı durum 30-40 evi olan için de geçerli. Onlar için de ek vergi getirilebilir.

RİSKLİ EVDE SATIŞ KİRA YASAKLANSIN

2- İkinci önerim kentsel dönüşümün hızlanması için. Türkiye’de ciddi bir dönüşüm ihtiyacı var. Ancak bu alanda da arsada olduğu gibi şahsi menfaatler toplum menfaatlerinin önüne geçmiş durumda. Komşular anlaşamıyor, vatandaş metrekare pazarlığı yapıyor, seramik ya da beyaz eşya markası için imza atmıyor. Oysa mesele evin yeni ya da lüks olması değil, vatandaşın can güvenliğini korumak. Bu yüzden acı reçete hazırlanmalı. Tüm binalara risk tespiti yaptırılıp, riskli olanın satışı ve kiralanması yasaklanmalı. İşte o zaman vatandaş dönüşümü talep eder. Bina bazında değil ada bazında dönüşüm yapılarak yollar genişler, yeşil alanlar artar. Uygun yerlerde yapılacak imar artışıyla da ilave konut arzı çıkar. Atılacak bu adımlarla konut fiyat ve kira artışında denge sağlanır.

‘10 YIL SONRA TINY HOUSE’LAR ATIL KALACAK’

– Son dönemde arsa kooperatiflerinin sayısı artıyor. Özellikle tiny house’lara ilgi bu alanı destekliyor. Bu projeleri nasıl değerlendiriyorsunuz?

Konut yapı kooperatifinden ziyade arazi kooperatifi daha hızlı artıyor. Büyükşehirlerde yüksek fiyatlar nedeniyle ev alamayanlar araziye yöneliyor. Ancak bu alan oldukça riskli. Uygun fiyatlı arazi almak ve bahçe içinde bir tiny house’da yaşamak romantik bir fikir ama uygulamada zor. Bir kere hisseli arazilerde sizin parseliniz belli denilse de çok sayıda hissedar olduğu için birçok sorun çıkıyor. Bu alanlar uygulama görmediği için tapunuz dahi olsa devletin istimlak hakkı var. Sonrasında orada yaşamanız için elektrik, su bağlatamıyorsunuz, kullanmadığınız zaman da bakım ihtiyacı doğuyor. Bence 10 sene sonra milyonlarca tiny house atıl hale gelecek. Yeni dönem gecekondu bu iş. Sayı fazla olunca vatandaş satmakta da zorlanacak. O yüzden alıcı bu tip yatırımlarda işin riskini ve sonrasındaki maliyetleri de hesaba katmalı. Doğayla iç içe yaşam isteği hatalı yatırıma neden olmamalı.

Gülistan Alagöz – Hürriyet

Formu Doldurun, Sizi Arayalım
Bu internet sitesinde sizlere daha iyi hizmet sunulabilmesi için Cookieler kullanılmaktadır. Cookie tercihlerinizi değiştirmek ve Cookieler hakkında detaylı bilgi almak için İnternet Sitesi Gizlilik Politikası’nı inceleyebilirsiniz.